फलटण | प्रतिनिधी:

महाराष्ट्र सध्या भीषण उष्णतेच्या लाटेचा सामना करत असून सातारा जिल्हा आणि फलटण परिसरात तापमानाचा पारा ४० अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेला आहे. या वाढत्या प्रकोपाच्या पार्श्वभूमीवर, उष्माघात (Heat Stroke) हा जीवावर बेतू शकणारा गंभीर आजार ठरू शकतो. त्यामुळे नागरिकांनी आरोग्याबाबत कोणतीही तडजोड न करता वेळीच सतर्क राहणे गरजेचे आहे, असे आवाहन निकोप हॉस्पिटलचे प्रसिद्ध फिजीशियन आणि हृदयरोग तज्ज्ञ डॉ. जे. टी. पोळ यांनी केले आहे.

उष्माघात नेमका काय आहे?

जेव्हा कडक उन्हामुळे शरीरातील पाणी आणि क्षारांचे प्रमाण घटते आणि शरीर स्वतःचे तापमान नियंत्रित करू शकत नाही, तेव्हा उष्माघात होतो. शरीराचे तापमान १०४° फॅरेनहाइटच्या (४०° सेल्सिअस) वर गेल्यास त्याचा थेट परिणाम मेंदू, हृदय आणि मूत्रपिंडाच्या कार्यावर होतो.

चिंतेची बाब: आकडेवारी काय सांगते?

उष्माघाताचे गांभीर्य स्पष्ट करताना डॉ. पोळ यांनी सांगितले की:

देशाची स्थिती: २०२५ मध्ये भारतात उन्हाच्या लाटेमुळे ८४ हून अधिक मृत्यू झाले आहेत.

महाराष्ट्र: गेल्या वर्षी राज्यात १७ मृत्यूंची नोंद झाली आहे, जी देशात सर्वाधिक आहे.

स्थानिक धोका: फलटण सारख्या भागात वाढते तापमान पाहता ज्येष्ठ नागरिक आणि हृदयरोगींना याचा धोका अधिक आहे.

ही लक्षणे दिसताच सावध व्हा:

१. अचानक शरीराचे तापमान वाढणे.

२. घाम येणे थांबून त्वचा कोरडी किंवा लाल पडणे.

३. तीव्र डोकेदुखी, चक्कर किंवा उलट्या होणे.

४. हृदयाचे ठोके वेगाने पडणे (Palpitation).

५. शुद्ध हरपणे किंवा मानसिक गोंधळ होणे.

डॉक्टरांनी सुचविलेले प्रतिबंधात्मक उपाय:

भरपूर पाणी प्या: दिवसातून किमान १२ ते १५ ग्लास पाणी प्यावे. आहारात ताक, लिंबू सरबत, शहाळे आणि ओआरएस (ORS) चा समावेश करावा.

वेळेचे नियोजन: दुपारी १२ ते ४ या वेळेत थेट उन्हात जाणे टाळावे.

पोशाख: बाहेर पडताना डोक्यावर टोपी, रुमाल किंवा छत्री वापरावी. सुती आणि सैल कपडे परिधान करावेत.

आहार: मसालेदार आणि तळलेले पदार्थ टाळून काकडी, टरबूज यांसारखी पाणीदार फळे खावीत.

आपत्कालीन स्थितीत काय करावे?

रुग्णाला उष्माघाताचा त्रास झाल्यास त्याला त्वरित सावलीत न्यावे, कपडे सैल करावेत आणि कपाळावर थंड पाण्याच्या पट्ट्या ठेवाव्यात. ही एक 'मेडिकल इमर्जन्सी' असल्याने घरगुती उपचारांवर वेळ न घालवता रुग्णाला त्वरित निकोप हॉस्पिटल, फलटण सारख्या सुसज्ज रुग्णालयात दाखल करावे, असा सल्ला डॉ. पोळ यांनी दिला आहे.

डॉक्टरांचा विशेष सल्ला:

"उष्णतेचा ताण थेट हृदयावर परिणाम करू शकतो. तुमची सतर्कता हीच आरोग्याची गुरुकिल्ली आहे." — डॉ. जे. टी. पोळ